ৰাজস্থানৰ হনুমানগড় জিলাত নিৰ্মাণৰত ইথানল প্লাণ্টৰ বিৰুদ্ধে শনিবাৰে (১০ ডিচেম্বৰ) কৃষক আৰু আৰক্ষীৰ মাজত হোৱা সংঘৰ্ষৰ পিছত পৰিস্থিতি উত্তপ্ত হৈ পৰে। এই সংঘৰ্ষত কমেও ১৬ জন কৃষক আহত হয় আৰু ৪০ জনতকৈ অধিক লোকক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়।
টিব্বি তহচিলৰ ৰথিখেদা আৰু ইয়াৰ দাঁতিকাষৰীয়া গাঁওসমূহত এই ঘটনা সংঘটিত হয়। উৰ্বৰ কৃষিভূমিত ইথানল উদ্যোগ স্থাপনৰ বিৰুদ্ধে কৃষকসকলে ২০২০ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ পৰাই প্ৰতিবাদ অব্যাহত ৰাখিছিল, কিন্তু ১০ ডিচেম্বৰত হাজাৰ হাজাৰ কৃষকে মহাপঞ্চায়তৰ বাবে সমবেত হৈ এই প্ৰতিবাদ তীব্ৰতৰ কৰি তোলে। কৃষকসকলৰ দাবী হৈছে, বছৰত দুইৰ পৰা চাৰিটা শস্য চপোৱা মাটিত নিৰ্মাণ কৰা ইথানল উদ্যোগটো অতি শীঘ্ৰে বন্ধ কৰা হওক।
কৃষকসকলৰ অভিযোগ, ৰাজ্যৰ বিজেপি চৰকাৰে কৰ্পৰেট স্বাৰ্থৰ হেঁচাত পৰি তেওঁলোকৰ মাটি আৰু জীৱিকাৰ ক্ষতি কৰিছে।
শুকুৰবাৰে সম্যুক্ত কিষাণ মৰ্চা (SKM)-য়ে এক বিবৃতিযোগে আৰক্ষীৰ এই কাৰ্যক ‘কৃষকৰ বিৰুদ্ধে পৰিকল্পিত হিংসা’ বুলি অভিহিত কৰে আৰু ইয়াক কৰ্পৰেট স্বাৰ্থৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি দমন কৰা হৈছে বুলি কয়। মৰ্চাই সকীয়াই দিয়ে যে গণতান্ত্ৰিক প্ৰতিবাদ দমন কৰা আৰু গুৰুতৰ কৃষি বিষয়ক আওকাণ কৰাটো বিজেপি শাসিত চৰকাৰসমূহৰ অভ্যাসত পৰিণত হৈছে।
দীৰ্ঘদিন ধৰি কৃষকসকলে বিৰোধিতা কৰি অহা এই উদ্যোগটো ৪০ একৰ মাটিত ডুন ইথানল প্ৰাইভেট লিমিটেডে উন্নয়ন কৰি আছে। এই উদ্যোগে ২০২১ চনত পৰিৱেশ মন্ত্ৰালয়ৰ পৰা দৈনিক ১৩২০ কিলোলিটাৰ শস্য ভিত্তিক ইথানল প্লাণ্ট আৰু ৪০ মেগাৱাটৰ সহ-উৎপাদন বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰৰ বাবে অনুমতি লাভ কৰে।
১. পানীৰ ব্যৱহাৰ আৰু প্ৰদূষণ:
কৃষকসকলৰ অভিযোগ, ইথানল উৎপাদনে পানীৰ ব্যৱহাৰ সূচকীয়ভাৱে বৃদ্ধি কৰিব। ইথানল উৎপাদনৰ সময়ত সৃষ্টি হোৱা আৱৰ্জনা (ডিষ্টিলেৰীৰ বোকা) বিষাক্ত, য’ত মাইক’টক্সিন, গধুৰ ধাতু, জৈৱিক এচিড, আৰু কীটনাশকৰ অৱশিষ্ট থাকে।
কৃষকসকলে আশংকা কৰিছে যে এই আৱৰ্জনাসমূহ ভূগৰ্ভস্থ পানীলৈ নিৰ্গত হ’ব, যাৰ ফলত খোৱাপানী, মাটি, আৰু শস্যৰ মানদণ্ডত স্থায়ীভাৱে প্ৰভাৱ পৰিব।
২. বায়ু আৰু মাটিৰ প্ৰদূষণ:
উদ্যোগটোৰ কাষতে প্ৰস্তাৱিত ৪০ মেগাৱাটৰ শক্তি প্ৰকল্পৰ বাবে ষ্টাবল জ্বলোৱাৰ সৈতে জড়িত। কৃষকসকলে কয় যে ইয়াৰ ফলত দৈনিক ২২০ কুইণ্টলতকৈ অধিক ছাই উৎপন্ন হ’ব। এই ছাই নিৰাপদে পেলোৱাটো কঠিন আৰু ইয়াৰ ফলত মাটি দূষিত হোৱাৰ লগতে বায়ুৰ গুণাগুণো হ্ৰাস পাব।
‘নিয়োগ’ৰ নামত উৰ্বৰ ভূমি ক্ৰয়
চৰকাৰ আৰু কোম্পানীয়ে ২০২০ চনত ভূমি অধিগ্ৰহণ কৰাৰ সময়ত স্থানীয় লোকক কৰ্মসংস্থাপন দিয়াৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিছিল। কিন্তু ইয়াৰ পিছতো কৃষকসকলে অধিগ্ৰহণ কৰা মাটিত চাৰিবাৰকৈ শস্যৰ খেতি কৰিছে।
এই অঞ্চলটো ৰাজস্থানৰ কেইটামান সেউজীয়া অঞ্চলৰ ভিতৰত অন্যতম ঘগগড় নদীৰ অৱবাহিকাত পৰে। কৃষকসকলে দাবী কৰে যে এই উদ্ভিদ নিৰ্মাণে তেওঁলোকৰ কৃষি, পশুপালন আৰু খোৱাপানীৰ প্ৰতি গুৰুতৰ ভাবুকি কঢ়িয়াই আনিছে।
১০ ডিচেম্বৰত প্ৰায় ১৫ খন গাঁৱৰ হাজাৰ হাজাৰ লোকে মহাপঞ্চায়তত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। কৃষকৰ মতে, আৰক্ষীয়ে প্ৰতিবাদকাৰীসকলৰ ওপৰত লাঠি চাৰ্জ আৰু কন্দুৱা গেছ নিক্ষেপ কৰে। এই ঘটনাত ১৬ জন কৃষক গুৰুতৰভাৱে আহত হয় আৰু ৪০ জনতকৈ অধিক লোকক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়।
প্ৰাক্তন মুখ্যমন্ত্ৰী অশোক গেহলট আৰু শচীন পাইলটকে ধৰি স্থানীয় কংগ্ৰেছ নেতাসকলেও আৰক্ষীৰ এই কাৰ্যক গৰিহণা দি কয় যে “কৃষকৰ সন্মতি অবিহনে ঔদ্যোগিক প্ৰকল্প জাপি দিয়াটো সম্পূৰ্ণ অগণতান্ত্ৰিক।”
সংযুক্ত মৰ্চাই ৰাজ্য চৰকাৰৰ ওচৰত তিনিটা মূল দাবী উত্থাপন কৰিছে:
- গ্ৰেপ্তাৰ হোৱা কৃষকসকলক শীঘ্ৰে মুকলি কৰি দিয়া।
- আঘাতপ্ৰাপ্তসকলৰ বাবে ক্ষতিপূৰণ আৰু উপযুক্ত চিকিৎসা সাহায্য প্ৰদান কৰা।
- এই সমস্যা সমাধানৰ বাবে কৃষক প্ৰতিনিধিৰ সৈতে আনুষ্ঠানিক আলোচনা আৰম্ভ কৰা।
এছ কে এমৰ স্পষ্ট বক্তব্য, উদ্যোগ স্থাপনৰ নামত কোনো কাৰণতে “উৰ্বৰ কৃষিভূমি ধ্বংস” কৰাৰ অনুমতি দিয়া নহ’ব। ফ্ৰণ্টে সকীয়াই দিছে যে কৃষকৰ দাবী পূৰণ নকৰিলে ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত আন্দোলন তীব্ৰতৰ হ’ব।