বিগত দহ বছৰত ৬,০০০ৰো অধিক গোচৰ, মাত্ৰ ১২০টা দোষী সাব্যস্ত: ইডিৰ গোচৰ সন্দৰ্ভত কেন্দ্ৰ

কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে সংসদত দাখিল কৰা তথ্য অনুসৰি, যোৱা দহ বছৰত প্ৰৱৰ্তন সঞ্চালকালয় (Enforcement Directorate – ED) এ ৬,৩১২ টাৰো অধিক ধন সৰবৰাহ প্ৰতিৰোধ আইন (Prevention of Money Laundering Act – PMLA) ৰ গোচৰ পঞ্জীয়ন কৰিছে। কিন্তু ২০১৪ চনৰ জুন মাহৰ পৰা ২০২৪ চনৰ অক্টোবৰ মাহৰ ভিতৰত পঞ্জীয়ন হোৱা এই বৃহৎ সংখ্যক গোচৰৰ বিপৰীতে সংস্থাটোৱে মাত্ৰ ১২০ জন অভিযুক্তকহে দোষী সাব্যস্ত কৰিবলৈ সক্ষম হৈছে।

কেন্দ্ৰীয় বিত্ত ৰাজ্য মন্ত্ৰী পংকজ চৌধুৰীয়ে লোকসভাত আগবঢ়োৱা এই তথ্যত ইডিৰ গোচৰ পঞ্জীয়ন আৰু দোষী সাব্যস্ত হোৱাৰ হাৰৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বৈষম্য স্পষ্ট হৈ পৰিছে।

প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোডীৰ চৰকাৰৰ প্ৰথম কাৰ্যকালৰ কেইদিনমান পিছতে, ২০১৪ চনৰ ১ জুনৰ পৰা ২০২৫ চনৰ ১ নৱেম্বৰলৈকে ইডিয়ে পঞ্জীয়ন কৰা গোচৰ আৰু দোষী সাব্যস্ত হোৱাৰ সংখ্যাৰ বিষয়ে তৃণমূল কংগ্ৰেছৰ সাংসদ শত্ৰুঘন সিনহাই প্ৰশ্ন কৰিছিল।

মন্ত্ৰী চৌধুৰীয়ে প্ৰদান কৰা তথ্য অনুসৰি, ২০১৯-২০ বিত্তীয় বৰ্ষৰ আগলৈকে ইডিৰ গোচৰৰ সংখ্যা ২০০ বা তাতকৈ অধিক হোৱা নাছিল। কিন্তু ইয়াৰ পিছত ইয়াৰ সংখ্যা ক্ৰমাৎ বৃদ্ধি পাইছে:

২০১৯-২০: ৫৫৭ টা গোচৰ

২০২০-২১: ৯৯৬ টা গোচৰ

২০২১-২২: ১,১১৬ টা গোচৰ (সৰ্বাধিক)

ইয়াৰ পিছৰ বছৰবোৰত গোচৰৰ সংখ্যা হ্ৰাস পাইছে যদিও ই কেতিয়াও ৭০০ৰ তললৈ নামি অহা নাই।

মন্ত্ৰীগৰাকীয়ে লগতে জনায় যে ২০১৯ চনৰ ১ আগষ্টৰ পৰা ইডিয়ে ৯৩ টা গোচৰৰ বন্ধৰ প্ৰতিবেদন (Closure Report) বিশেষ PMLA আদালতত দাখিল কৰিছে, য’ত ধন সৰবৰাহৰ কোনো অপৰাধ প্ৰকাশ পোৱা নাছিল। ‘বিভিন্ন কাৰণ’ত এই গোচৰসমূহ বন্ধ কৰা হৈছিল, যেনে মূল ‘প্ৰেডিকেট অপৰাধ’ৰ গোচৰ বন্ধ হোৱা বা PMLA ৰ অধীনত সংজ্ঞায়িত অপৰাধ আদালতত প্ৰমাণ নোহোৱা।

মন কৰিবলগীয়া যে PMLA ৰ ২০১৯ চনৰ সংশোধনীৰ পূৰ্বে, ইডিয়ে কোনো ধৰণৰ ধন সৰবৰাহৰ অপৰাধ নথকা এনে ১,১৮৫ টা গোচৰ আঞ্চলিক বিশেষ বলবৎকাৰী সঞ্চালকৰ অনুমোদনত বন্ধ কৰিছিল। সংশোধনীৰ পিছতহে সংস্থাটোৱে বিশেষ আদালতৰ সন্মুখত বন্ধৰ প্ৰতিবেদন দাখিল কৰিবলগীয়া হয়।

সমালোচকসকলে দাবী কৰে যে মোডী চৰকাৰে PMLA সংশোধন কৰি ইডিৰ ক্ষমতাক ব্যাপকভাৱে সম্প্ৰসাৰণ কৰিছে, যাৰ ফলত ৰাজনৈতিক বিৰোধীক লক্ষ্য কৰি সংস্থাটোৰ অপব্যৱহাৰ কৰাৰ সম্ভাৱনা বৃদ্ধি পাইছে। ইয়াৰ ভিতৰত এটা বিতৰ্কিত সংশোধনী হৈছে— অভিযুক্তই জামিন লাভ কৰিবলৈ হ’লে নিজৰ নিৰ্দোষিতা প্ৰাইমা ফেচি (প্ৰথম দৃষ্টিত) প্ৰমাণ কৰিব লাগিব।

২০২২ চনত উচ্চতম ন্যায়ালয়ে এই সংশোধনীসমূহক সমৰ্থন কৰা সিদ্ধান্তটো অতি বিতৰ্কিত আছিল, আৰু বৰ্তমান তিনিজনীয়া বিচাৰপীঠে এই সিদ্ধান্তক প্ৰত্যাহ্বান জনোৱা বিষয়টো বিবেচনা কৰি আছে।

চলিত বৰ্ষৰ আৰম্ভণিতে আদালতে এই বিষয়টো লক্ষ্য কৰিছিল যে ইডিয়ে দাখিল কৰা গোচৰৰ সংখ্যাৰ তুলনাত দোষী সাব্যস্ত হোৱাৰ সংখ্যা অতি কম। ৰাজনীতিবিদৰ বিৰুদ্ধে ৰুজু হোৱা গোচৰৰ তুলনাত দোষী সাব্যস্ত হোৱাৰ সংখ্যাও একেদৰে কম।